به سمت دریای شمال
فناوری و پایداری زبان مشترک مردم اسکاندیناوی
سیدعلی ضیائی/ شاخصهای پیشرفت علم و فناوری در کشورهای منطقه اسکاندیناوی شامل نروژ، سوئد، فنلاند, دانمارک و ایسلند به وضوح نشان میدهند این منطقه پیشرو در اروپا است. در رتبهبندی جهانی هم این کشورها، مکان مناسبی در توسعهیافتگی دانش و فناوری به خود اختصاص دادهاند.
به گزارش اکو ۳۶۵، همین ابتدا تلکیف خودمان را مشخص کنیم که اسکاندیناوی معمولاً به کشورهای سوئد، نروژ و دانمارک گفته می شود. اما فنلاند و ایسلند نیز در تعاریف گسترده تری از منطقه نوردیک گنجانده می شوند. هرچند آنها همیشه و در همه مباحث به عنوان اسکاندیناوی طبقه بندی نمی شوند اینجا و در این مجال اسکاندیناوی را مجموع این ۵ کشور شمالی خطاب می کنیم.
نکته جالب توجه در این بین جایگاه مناسب کشورهای اسکاندیناوی در رتبهبندی کشورهای اروپایی در توسعه بیشتر فناوریهای نوین است که حاکی از رشد متوازن این بخش از اروپا درحوزه های مختلف علمی است.
قبل از انکه به علل و نحوه شکل گیری چنین فضای فناورانه ای در اسکاندیناوی بپردازیم بد نیست به تعداد ۶۲ مجوز اکتشاف نفت و گاز فراساحلی توسط دولت نروژ توجه کنیم که به ۲۴ شرکت فعال در حوزه انرژی، از جمله Equinor، طی یک سال اعطا کردهاست. این حرکت رکوردی است که , نروژ را در مسیر تحقق هدف پمپاژ نفت بیشتر برای دهههای آینده، یاری میکند. رکورد یادشده در زمینه اعطای مجوز، در مقایسه با صدور ۴۷مجوز ظرف یک سالگذشته که به ۲۵ شرکت نفتی تعلق گرفت، بهمراتب بالاتر است. وزیر انرژی نروژ در کنفرانسی خبری اعلام کرد که این افزایش شامل مجوزهای حفاری در دریای بارنتس قطبشمال و دریای مجاور نروژ میشود. لازم به ذکر است، توسعه دامنه جغرافیایی مناطق اکتشافی، استراتژی نروژ برای گسترش تولید نفت و گاز است. سیاستی که بهشدت مورد مخالفت فعالان محیطزیست قرارگرفت. طرفداران محیطزیست و آنها که نگران آثار سوءمصرف نفت و گاز بر تغییرات آبوهوایی هستند، هم در در کشورهای اسکاندیناوی صدای بلندی دارند.
مجموع تعداد مجوزهای حفاری جدید اعطا شده در دریای شمال بدون تغییر نسبت به سالگذشته، ۲۹بودهاست، این یعنی که ۲۵ مجوز صرفا برای حفاری در دریای نروژ صادر شدهاست، این رقم در سالگذشته ۱۶ مورد بود.کل تولید نروژ در سالگذشته به حدود ۴میلیون بشکه معادل نفت در روز رسیدکه بهطور مساوی بین نفت و گاز طبیعی تقسیم شد. انتظار میرود تولید این کشور در سالهای آینده در همین سطح باقیبماند و سپس در دهه۲۰۳۰ بهشدت کاهش یابد، مگر اینکه منابع جدید نفت و گاز اکتشاف و توسعه پیدا کنند.
با ذکر این نمونه از افزایش فعالیت های اکتشافی نروژ به بررسی علل توسعه دانش و فناوری در کشورهای اسکاندیناوی می پردازیم که به اختصار می توان آن را در فرهنگ توسعهیافته شهرنشینی- سیستم پیشرفته آموزشی و پژوهشی- منابع مالی برای تحقیق و تحقیق برای تولید ثروت- برنامهریزی دقیق تحقیقاتی و هدایت هوشمند منابع و در نهایت شبکه همکاریهای قوی منطقهای و جهانی دانست.
همانطور که اشاره شد افزایش مجوزهای اکتشاف مخالفت فعالان محیط زیست را در پی داشته است. این تقابل نمونه ای از توسعه فرهنگ شهرنشینی و ماحصل آموزش است. شهروندان حق دارند با علم به اینکه درامد نفتی به ثروت ملی و خصوصا در نروژ به درامد شخصی افراد می افزاید نسبت به اثرات کوتاه مدت و بلند مدت فعالیت های اکتشافی بر محیط زیستشان آگاه شوند و نسبت به آن اعتراض کنند. این فشارها گروه های پژوهشی را که منابع مالی خوب و دردسترسی دارند به حرکت در می آورد تا راه حل های توسعه و پایداری توامان را مبتنی برفناوری های نوین ارائه دهند. و اینگونه اسکاندیناوی به یکی از قطب های پایداری در حوزه تولید و استفاده از انرژی تبدیل شده است.
مورد دیگر که شبکه همکاریهای قوی منطقهای و جهانی در حوزه های مختلف است. زبان مشترک اسکاندیناوی فناوری است و برای حصول مقصود به شرکتها، گروه ها، دانشگاه ها و مراکز مختلف دسترسی و ارتباط دارند.
تا در نهایت اینگونه اسکاندیناوی به دلیل سطوح بالای پیشرفت فناوری، به ویژه در زمینه هایی مانند پایداری، حاکمیت دیجیتال و نوآوری شناخته شده اند. آنها به طور مداوم در شاخص های جهانی برای اندازه گیری نوآوری و کیفیت زندگی رتبه بالایی دارند که نشان دهنده تعهد آنها به استفاده از فناوری برای رشد اقتصادی و در عین حال منافع اجتماعی است.
اما هرکدام از کشورهای این حوزه برای رسیدن به این جایگاه چه اقداماتی انجام داده اند؟
▎۱. سوئد
– نوآوری و تحقیق: سوئد به دلیل تاکید شدیدش بر تحقیق و توسعه (R&D) معروف است. این کشور سرمایه گذاری زیادی در نوآوری انجام می دهد، با تعداد بالای ثبت اختراع سرانه.
– کارخانههای فناوری و نوآوری: محل استقرار شرکتهای فناوری بزرگ مانند Spotify، Ericsson و Klarna، سوئد دارای اکوسیستم استارتآپی پر جنب و جوش است، بهویژه در استکهلم.
– پایداری: سوئد با تمرکز بر راه حل های انرژی های تجدیدپذیر و فناوری سبز، پیشرو در فناوری پایدار است.
– زیرساخت دیجیتال: ضریب نفوذ اینترنت بالا و اقتصاد دیجیتال قوی، با پیشرفت های قابل توجه در حکمرانی الکترونیک.
▎۲. نروژ
– فناوری نفت و گاز: نروژ دارای فناوری پیشرفته در بخش نفت و گاز، از جمله حفاری دریایی و فناوری های انرژی های تجدیدپذیر است.
– فناوری سبز: نروژ سرمایه گذاری هنگفتی در خودروهای الکتریکی و منابع انرژی تجدیدپذیر مانند نیروگاه های آبی انجام می دهد.
– دیجیتالی شدن: کشور در خدمات دیجیتال و حکمرانی الکترونیک با تمرکز قوی بر امنیت سایبری و حریم خصوصی داده ها در حال پیشرفت است.
– نوآوری در بخش عمومی: بخش عمومی نروژ به طور فزاینده ای راه حل های دیجیتالی را برای بهبود کارایی اتخاذ می کند.
▎۳. دانمارک
– انرژی بادی: دانمارک پیشرو جهانی در فناوری انرژی بادی، چه در خشکی و چه فراساحلی است. شرکت هایی مانند Vestas در این زمینه پیشگام هستند.
– اکوسیستم استارتاپی: کپنهاگ صحنه استارتاپی پر رونقی به ویژه در بخش های فناوری و بیوتکنولوژی دارد.
– دولت دیجیتال: دانمارک در حکمرانی دیجیتال برتر است و خدمات عمومی آنلاین کارآمدی را ارائه می دهد.
– ابتکارات پایداری: کشور متعهد به پایداری است و از فناوری برای راه حل های سازگار با محیط زیست استفاده می کند.
▎روندهای سرمایه گذاری
▎نفت و گاز
– دانمارک بخش نفت و گاز نسبتاً کوچکی دارد که عمدتاً در اطراف دریای شمال متمرکز است. سرمایه گذاری ها بر اساس قیمت جهانی نفت و تغییرات نظارتی در نوسان بوده است.
– دولت دانمارک بر کاهش وابستگی به سوخت های فسیلی تمرکز کرده است که منجر به کاهش سرمایه گذاری های جدید در اکتشاف سنتی نفت و گاز شده است.
▎بخش انرژی
– دانمارک در زمینه انرژی های تجدیدپذیر، به ویژه نیروی بادی پیشرو است. سرمایه گذاری های قابل توجهی در مزارع بادی فراساحلی و سایر فناوری های تجدیدپذیر انجام شده است.
– دولت دانمارک اهداف بلندپروازانه ای را برای بی طرفی کربن تا سال ۲۰۵۰ تعیین کرده است که باعث سرمایه گذاری در پروژه های انرژی پایدار شده است.
▎شرکت های بزرگ
- A.P. Moller-Maersk: در حالی که مرسک عمدتاً برای کشتیرانی شناخته شده است، از طریق شرکت تابعه خود Maersk Oil که در دریای شمال فعالیت می کند، منافع قابل توجهی در نفت و گاز دارد.
- کنسرسیوم زیرزمینی دانمارک (DUC): مشارکتی شامل چندین شرکت، از جمله TotalEnergies و Chevron، با تمرکز بر تولید نفت در دریای شمال دانمارک.
- Nordsøfonden: یک صندوق دولتی که در اکتشاف و تولید نفت و گاز در دریای شمال سرمایه گذاری می کند.
- Ørsted: یکی از بزرگترین شرکت های انرژی های تجدیدپذیر در سطح جهان، Ørsted بر مزارع بادی فراساحلی تمرکز دارد و از سوخت های فسیلی به انرژی های تجدیدپذیر تبدیل شده است.
- Vattenfall: شرکت سوئدی با حضور قوی در دانمارک، Vattenfall دارایی های مختلف تولید انرژی از جمله مزارع بادی را اداره می کند.
- انرژی DONG (اکنون Ørsted): در اصل یک شرکت دولتی است که به غول انرژی های تجدیدپذیر است.
- Energinet: یک شرکت دولتی مسئول انتقال برق و گاز در دانمارک، که نقش مهمی در یکپارچه سازی منابع انرژی تجدید پذیر ایفا می کند.
فنلاند
– آموزش و نوآوری: فنلاند به دلیل سیستم آموزشی خود که خلاقیت و نوآوری را پرورش می دهد مشهور است. این امر منجر به تاکید شدید بر تحقیق و توسعه در بخش های مختلف شده است.
– بخش فناوری: خانه شرکت های بزرگی مانند نوکیااست، فنلاند دارای صنعت فناوری قوی است، به ویژه در فناوری مخابرات و موبایل. اکوسیستم استارت آپی، به ویژه در هلسینکی، پر جنب و جوش است و توسط انکوباتورها و شتاب دهنده های مختلف پشتیبانی می شود.
– پایداری: فنلاند متعهد به پایداری و فناوری سبز، سرمایه گذاری در منابع انرژی تجدیدپذیر مانند باد، خورشید و انرژی زیستی است.
– دیجیتالی شدن: این کشور با ارائه خدمات الکترونیکی به طور گسترده در دسترس شهروندان، گام های قابل توجهی در حکومت دیجیتال برداشته است. فنلاند همچنین در طرح های سلامت دیجیتال و پروژه های شهر هوشمند پیشرو است.
– هوش مصنوعی: فنلاند به طور فعال توسعه هوش مصنوعی را با ابتکارات دولتی با هدف ادغام هوش مصنوعی در بخشهای مختلف ترویج میکند.
▎روندهای سرمایه گذاری در نفت و گاز و انرژی
– نفت و گاز: فنلاند تولید نفت و گاز را محدود کرده است و عمدتاً به واردات متکی است. سرمایه گذاری در این بخش معمولاً کمتر از کشورهایی است که تولید داخلی قابل توجهی دارند. تمرکز بیشتر بر روی بهره وری انرژی و انتقال به منابع تجدیدپذیر بوده است.
– بخش انرژی: فنلاند سرمایه گذاری های خود را در منابع انرژی تجدیدپذیر، به ویژه بادی، خورشیدی و زیست توده افزایش داده است. دولت فنلاند اهداف بلندپروازانه ای را برای بی طرفی کربن تا سال ۲۰۳۵ تعیین کرده است که منجر به افزایش سرمایه گذاری در پروژه های انرژی پایدار می شود.
▎شرکت های بزرگ
- فورتوم: یک شرکت انرژی پیشرو در فنلاند، فورتوم بر تولید انرژی پاک، از جمله انرژی آبی، هسته ای و منابع تجدیدپذیر تمرکز دارد.
- Neste: Neste که به خاطر سوخت های زیستی و تولید دیزل تجدید پذیر شناخته شده است، بازیگر مهمی در بخش انرژی است که بر راه حل های پایدار تمرکز دارد.
- گازوم: این شرکت در زمینه توزیع گاز طبیعی فعالیت دارد و نقش خود را در بازارهای بیوگاز و LNG (گاز طبیعی مایع) گسترش داده است.
- Vattenfall: شرکت سوئدی که در فنلاند فعالیت می کند، Vattenfall در تولید و توزیع برق با تمرکز بر انرژی پایدار فعالیت می کند.
▎ایسلند
– انرژی زمین گرمایی: ایسلند در استفاده از انرژی زمین گرمایی برای گرمایش و الکتریسیته پیشرو است و پیشرفت های فناوری در انرژی های تجدیدپذیر را به نمایش می گذارد.
– صنعت ماهیگیری فناورانه: صنعت ماهیگیری از فناوری های پیشرفته برای شیوه های ماهیگیری پایدار و فرآوری ماهی استفاده می کند.
– کارخانه نوآوری: ریکیاویک دارای یک اکوسیستم استارتاپی رو به رشد است، به ویژه در زمینه هایی مانند توسعه نرم افزار و بازی. دولت از نوآوری از طریق بودجه و ابتکارات حمایت می کند.
– زیرساخت دیجیتال: ایسلند ضریب نفوذ اینترنت بالایی دارد و در حال کار بر روی گسترش خدمات دیجیتال خود در مراقبت های بهداشتی و مدیریت دولتی است.
– پایش محیطی: کشور با توجه به چشم انداز زمین شناسی منحصر به فرد خود از فناوری برای پایش منابع طبیعی و تغییرات محیطی استفاده می کند.
