روباتها و پهپادها آینده اجرا و نظارت صنعت نفت و گاز
سید علی ضیائی نوشت: هزاران تأسیسات نفتی در جهان، اغلب در مناطق پرخطر و ناهموار، نیروی انسانی را در معرض ریسکهای دائمی قرار میدهند. روباتهای خودمختار – از نوع زمینی، زیرآبی و مارپیچ – وارد میدان شدهاند تا این چالشها را حل کنند. در این مقاله، تمرکز بر پهپادهای پرندUAVها است که نقش کلیدی در بازرسی و نظارت ایفا میکنند.
به گزارش اکو ۳۶۵، ورود روباتیک به صنعت نفت به دهه ۱۹۶۰ و اتوماسیون اولیه برمیگردد، اما پیشرفت واقعی از سال ۲۰۰۰ با حسگرها و هوش مصنوعی شتاب گرفت. پهپادها از اوایل آن دهه برای نظارت بر خطوط لوله و تأسیسات به کار رفتند. سقوط قیمت نفت در ۲۰۱۴، استفاده از آنها را تسریع کرد؛ شرکتها به دنبال کاهش هزینه و ریسک بودند، پهپادها با هزینه کمتر و دقت بالاتر، جایگزین بازرسان انسانی در مناطق دورافتاده شدهاند.
کاربردها
– بازرسی و نظارت: پهپادها خطوط لوله، مخازن و سکوهای دریایی را بررسی میکنند و نشت، خوردگی یا نقصها را با حسگرهای حرارتی و دوربینها تشخیص میدهند.
– اکتشاف و تولید: در اکتشاف، مناطق وسیع را اسکن میکنند تا ذخایر را شناسایی کنند؛ در تولید، فرآیندها را نظارت و نشتها را زودتر کشف میکنند.
– کاهش ریسک انسانی:در سکوهای دریایی، برجهای فلر یا خطوط لوله، پهپادها جای انسان را میگیرند و حوادث را به حداقل میرسانند.
بازرسی صعبالعبور: به راحتی در ساختارهای پیچیده مانند دودکشها یا لولههای سقفی پرواز میکنند.
– نظارت برخط و تشخیص زودهنگام: با تصویربرداری حرارتی، مشکلات را فوری شناسایی میکنند و از بلایای زیستمحیطی جلوگیری مینمایند.
– نظارت مستمر و خودکار: مسیرهای پروازی از پیشتعریفشده را طی میکنند و دادهها را بدون دخالت انسانی جمعآوری میکنند.
واکنش اضطراری: در آتشسوزی یا نشت، دادههای زنده ارائه میدهند و عملیات نجات را تسریع میکنند.
مزایا
– ایمنی: نیروی انسانی را از محیطهای خطرناک دور نگه میدارند.
– بهرهوری هزینه: زمان توقف را کم و تعمیرات را بهینه میکنند؛ مثلاً شل با پهپادها بیش از یک میلیون دلار صرفهجویی کرد.
– کارایی: دادهها را سریع تحلیل میکنند و عملیات را در مناطق دورافتاده پایدار نگه میدارند.
چالشها
– امنیت سایبری: حفاظت از دادهها و داراییهای حیاتی در برابر هک ضروری است.
– مقررات: نیاز به قوانین هماهنگ برای پرواز پهپادها بدون تداخل با امنیت ملی.
-پیشرفت فنی: حسگرهای هوشمندتر و پرواز طولانیتر هنوز جای کار دارند؛ هوش مصنوعی میتواند به استقلال کامل تاسیسات کمک کند.
چشمانداز آینده
ادغام هوش مصنوعی، اینترنت اشیا (IoT) و فناوری ابری، پهپادها را هوشمندتر میکند تا دادهها را پردازش و تعمیرات پیشبینیکننده انجام دهند. پهپادهای فراتر از دید بصری و روباتهای غواص، دسترسی به مناطق دور را افزایش میدهند. راهحلهای مدولار – مانند پهپادهای قابل سفارشیسازی با حسگرهای جداشدنی – کاربردها را مقیاسپذیرتر میکنند.
در فضایگ رقابتی امروز شرکت های بزرگ دنیا مشغول توسعه این فناوری هستند که به چند نمونه از آنها شاره می کنیم
– بریتیش پترولیوم (BP): پهپاد Puma AE در میدان خلیج پرودو آلاسکا، ایمنی و کارایی بازرسی را بالا برد.
– شل: با DJI M300 RTK و Zenmuse H20، بیش از ۲۰۰ عملیات خطرناک در برجهای فلر تگزاس را حذف و یک میلیون دلار صرفهجویی کرد.
سینوپک چین: بازرسی ۶۰۰۰ کیلومتر خط لوله با پهپادها، کارایی را نسبت به روشهای سنتی دوچندان کرد.
– Apellix و ناسا: پهپادهای مقاوم به باد برای اندازهگیری ضخامت اولتراسونیک؛ دادهها به نقشه سهبعدی تبدیل میشوند.
– شورون: پهپادهای Terra Drone برای نظارت حرارتی برجهای فلر؛ از ۲۰۱۶ برای ردیابی نشت نفت در سانفرانسیسکو استفاده شد و ۷۰% اهداف را شناسایی کرد. از ۲۰۲۲، پهپادهای خودمختار American Robotics برای متان و نشت به کار میرود.
نپتون انرژی: در دریای شمال، پهپادهای Texo DSI و SeekOps انتشار متان را اندازهگیری کردند و ۳۱۳ مایل پرواز انجام دادند.
شرکتهای پیشرو
– Flyability: پهپاد Elios 3 برای محیطهای بسته؛ مقاوم به برخورد، با حسگرهای گاز، تشعشع و نقشهبرداری سهبعدی. نرمافزار تحلیل داده هم ارائه میدهد.
– DJI: سری Matrice با دوربین Zenmuse H30 (زوم، حرارتی، لیزری) برای همه شرایط؛ ایستگاه DJI Dock برای شارژ خودکار در مناطق دورافتاده.
– American Robotics Optimus برای نظارت خودکار بدون حضور انسانی؛ Kestrel برای مدیریت ترافیک هوایی و امنیت.
این فناوریها نه تنها صنعت نفت را ایمنتر و کارآمدتر میکنند، بلکه آیندهای خودمختار و پایدار را نوید میدهند.
