هشدار درباره افت بهرهوری در صنعت طیور
دبیرکل فدراسیون طیور کشور ضمن هشدار درباره کاهش بهرهوری در صنعت طیور، از تداوم چالشهای ژنتیکی در بخش مرغ گوشتی خبر داد و اعلام کرد: مصرف تخممرغ کاهش محسوسی نداشته، اما الگوی خرید مردم تغییر کرده است. مردم تلاش میکنند نیاز روزانه خود را تهیه کنند و خریدهای حجیم گذشته کمتر شده است. صادرات تخممرغ نیز به دلیل چالشهایی که طی ماههای اخیر داشتیم، مانند سال گذشته نیست.
به گزارش اکو ۳۶۵ و به نقل از ایسنا، سید فرزاد طلاکش، دبیرکل فدراسیون طیور کشور، در یازدهمین همایش صنعت مرغ مادر گوشتی ایران، با بیان اینکه صنعت مرغ مادر در همه جای دنیا، علاوه بر فعالیتهای مرتبط با اصلاح نژاد و مباحث ژنتیکی، در ارتقای کیفیت جوجه نیز نقش تعیینکنندهای دارد، اظهارکرد: بهبود بهرهوری در مصرف نهادهها، ارتقای شاخصهای بهداشتی، کاهش تلفات و کنترل بیماریها از جمله موضوعاتی است که در صنعت مرغ مادر دنبال میشود. آثار این اقدامات در حلقههای بعدی زنجیره تولید، بهویژه در واحدهای مرغداری گوشتی، بهوضوح قابل مشاهده است.
بیش از هر زمان دیگری نیازمند بهروزرسانی در حوزه ژنتیکی مرغ مادر هستیم
وی گفت: ضروری است دستاوردها و پیشرفتهای این حوزه هر سال در اختیار متخصصان قرار گیرد. به همین دلیل، مسئولان فنی، مدیران تولید و مدیران بهداشت واحدهای مرغ مادر در این همایش سالانه حضور پیدا میکنند تا از تازهترین یافتهها و تجربیات این صنعت بهرهمند شوند. امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند بهروزرسانی در حوزه ژنتیکی مرغ مادر هستیم. متاسفانه یکی از سویههای اصلی ما، یعنی سویه راس، حدود پنج سال است که وارد کشور نشده و این موضوع چالشهایی جدی در بهرهوری ایجاد کرده است. چالش دیگر مربوط به سویه آرین است. با وجود اینکه تقریبا همه دستگاههای دولتی و نهادهای تخصصی به این جمعبندی رسیدهاند که این سویه از بهرهوری لازم برخوردار نیست، اما همچنان اصرار زیادی برای استفاده اجباری از آن در صنعت وجود دارد.
طلاکش تاکید کرد: با وجود اعتراضهای مکرر، این مسئله همچنان به شکلی غیرعلمی و غیرفنی به صنعت تحمیل میشود؛ موضوعی که هم به منافع ملی و هم به منافع صنعت طیور آسیب وارد میکند. در چنین همایشهایی، بهویژه در پنل تخصصی اقتصاد صنعت طیور، تلاش میکنیم نقاط کور و چالشهایی را که امروز به این صنعت لطمه میزنند و امکان جبران آنها وجود دارد، شناسایی و مطرح کنیم.
زیان اقتصادی استفاده از نژاد آرین
دبیرکل فدراسیون طیور کشور درباره میزان خسارت ناشی از استفاده از سویه آرین گفت: در صنعت طیور چند تحول اساسی باید رخ دهد که متاسفانه آنطور که باید مورد حمایت قرار نگرفته است. یکی از مهمترین آنها حرکت از ساختار خردهمالکی، چه در حوزه مرغ مادر و چه در حوزه مرغ گوشتی، به سمت زنجیرههای یکپارچه تولید است. خوشبختانه زنجیرههای یکپارچه امروز هم ساختار مناسب دارند، هم دارای تشکل هستند و هم عملکرد خود را به خوبی اثبات کردهاند.
وی در تشریح شاخصهای بهرهوری گفت: اگر بخواهیم یک شاخص مشخص ارائه کنیم، در مرغداریهای معمولی ضریب تبدیل خوراک حدود ۱.۹ تا ۲ است؛ یعنی برای تولید یک کیلوگرم گوشت مرغ، حدود ۱.۹ تا ۲ کیلوگرم خوراک مصرف میشود. این عدد در زنجیرههای یکپارچه به حدود ۱.۶ میرسد؛ به عبارت دیگر، حدود ۰.۴ واحد بهبود در ضریب تبدیل حاصل میشود که رقم بسیار قابل توجهی است. اما در مرغ آرین، متاسفانه ضریب تبدیل بالاتر از ۲ است و همین مسئله خسارت اقتصادی قابل توجهی به صنعت وارد میکند. خسارت دوم این است که این نژاد برای مرغداران بهرهوری لازم را ندارد و گوشت حاصل از آن نیز نه در کشتارگاهها و نه از سوی مصرفکنندگان با استقبال مطلوب مواجه نمیشود.
به گفته طلاکش؛ این مسئله باعث میشود آماری که از سوی وزارت جهاد کشاورزی یا سایر دستگاهها منتشر میشود، به سمت آمارهای غیرواقعی سوق پیدا کند. در نتیجه، ارقامی که درباره تولید گوشت مرغ اعلام میشود لزوما بیانگر وضعیت واقعی نیست و در برآورد میزان مصرف نهادهها نیز نمیتوان ارزیابی دقیقی داشت. راهکار مشخصی نیز به دولت ارائه کردهایم. پیشنهاد ما این بوده که اگر قرار است سویه آرین حفظ شود و به یک سویه بهرهور و قابل رقابت با سایر سویهها تبدیل شود، دولت باید مدیریت آن را در یک محدوده مشخص و در قالب زنجیرههای یکپارچه مانند سازمان اتکا و شرکت بنیاد اقتصادی کوثر متمرکز کند. با این رویکرد، امکان کار تخصصی روی بهرهوری و اصلاح ژنتیکی سویه آرین فراهم میشود، خسارت به کل صنعت وارد نخواهد شد و دولت نیز میتواند بهصورت شفاف بداند منابعی که هزینه میکند دقیقاً در چه مسیری مصرف میشود.
دبیرکل فدراسیون طیور کشور تصریح کرد: متاسفانه شکل عملیاتی فعلی مرغ آرین با این الگو فاصله دارد و تاکنون نتیجهای جز هدررفت منافع کشور نداشته است. در مکاتبات متعدد با دولت و شورای عالی امنیت ملی اعلام کردهایم که اگر مدیریت آرین به همین شکل ادامه پیدا کند، حداقل ۲ تا ۲.۵ میلیارد دلار هزینه اضافی به کشور تحمیل خواهد شد؛ در حالی که بهرهوری قابل توجهی در تولید گوشت مرغ ایجاد نمیشود.
اصرار ما این است که سیاست دولت در زمینه الزام به استفاده از مرغ آرین بهطور کامل بازنگری شود
وی افزود: از سوی دیگر، حق مصرفکننده نیز این نیست که در شرایطی که با آزادسازی نرخ ارز، هزینه خرید مرغ برای مردم افزایش یافته، محصولی خریداری کند که نه مورد پسند اوست و نه از نظر کیفیت مصرف در سفره خانوار مطلوبیت کافی دارد. به همین دلیل اصرار ما این است که سیاست دولت در زمینه الزام به استفاده از آرین باید بهطور کامل بازنگری شود و تدبیر جدیدی در این حوزه اتخاذ شود.
دبیرکل فدراسیون طیور کشور درباره سویه راس نیز اظهار کرد: مشکل اصلی در این زمینه تحریم مستقیم علیه کشور نیست. مسئله این است که نهادی که مالکیت این سویه را در ایران در اختیار دارد، یک نهاد عمومی شبهدولتی است و از آنجا که بخشی از سهام شرکت مالک این سویه متعلق به آمریکا است، مجوز لازم به این شرکت داده نمیشود. اگر بخش خصوصی برای دریافت مجوز اقدام کند، امکان واردات این سویه وجود دارد. این در حالی است که سویه راس حدود ۷۰ درصد تولید گوشت مرغ جهان را تامین میکند و از بالاترین سطح بهرهوری هم در تولید جوجه یکروزه و هم در تولید گوشت مرغ برخوردار است.
طلاکش ادامه داد: متاسفانه در این حوزه نوعی انحصار ایجاد شده که حتی در برخی مکاتبات دولتی نیز دیده میشود؛ موضوعی که با قوانین بالادستی و اصل ۴۴ قانون اساسی همخوانی ندارد. امیدواریم با اتخاذ تدابیر جدید، این بنبست برطرف شود تا در آینده نزدیک امکان ورود سویه راس به کشور فراهم شود؛ اقدامی که میتواند مصرف نهاده را کاهش دهد، تولید گوشت مرغ را بهبود بخشد و میزان تولید جوجه یکروزه در واحدهای مرغ مادر را افزایش دهد.
دستکم برای سه ماه آینده مشکلی در تامین نهادهها وجود ندارد
وی در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت نهادهها نیز گفت: خوشبختانه در حال حاضر و دستکم برای سه ماه آینده مشکلی در تامین نهادهها وجود ندارد. دولت اگرچه هنوز بدهیهای گذشته خود را بهطور کامل تسویه نکرده، اما برای سال جاری هر میزان تقاضای ثبتشده را تأمین ارز کرده است؛ بنابراین نهاده به میزان کافی در کشور موجود است. یکی از دلایل این وضعیت، کاهش جوجهریزی و افت تولید در واحدها به دلیل کاهش مصرف مردم است؛ موضوعی که به کاهش تقاضا برای نهاده نیز منجر شده است.
طلاکش در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت نژادهای مرغ تخمگذار گفت: خوشبختانه در حوزه مرغ تخمگذار، به جز بخش کوچکی که در اختیار بخش عمومی و شبهدولتی است، عمده فعالیتها در اختیار بخش خصوصی قرار دارد و از این بابت مشکل خاصی وجود ندارد. ما بهراحتی اجداد مرغ تخمگذار را از کشورهای مختلف، از جمله آمریکا، وارد میکنیم و در این حوزه کاملاً بهرهور هستیم. سویهها همواره بهروز هستند و نژادهای جدید بهطور مستمر وارد کشور میشوند؛ بنابراین در بخش مرغ تخمگذار چالش جدی نداریم.
دبیرکل فدراسیون طیور کشور ادامه داد: متاسفانه در بخش مرغ گوشتی، به دلیل وجود برخی انحصارهای شبهدولتی و همچنین ورود برخی دستگاهها به این حوزه، با چالشهای بزرگی مواجه هستیم که آثار نهایی آن به مردم منتقل میشود و این شرایط را به صلاح صنعت نمیدانیم.
میزان مصرف تخممرغ کم نشده، مردم روزانه خرید میکنند
طلاکش درباره بازار تخممرغ اظهار کرد: مصرف تخممرغ کاهش محسوسی نداشته، اما الگوی خرید مردم تغییر کرده است. مردم تلاش میکنند نیاز روزانه خود را تهیه کنند و خریدهای حجیم گذشته کمتر شده است. صادرات تخممرغ نیز به دلیل چالشهایی که طی ماههای اخیر داشتیم، مانند سال گذشته نیست و عملکرد صادراتی به خوبی سال قبل نبوده است. همچنین در برخی مقاطع، محدودیتهایی در سیاستگذاریها اجازه نداد صادرات موثری داشته باشیم.
دبیرکل فدراسیون طیور کشور پیشبینی کرد: صادرات تخممرغ در سال جاری احتمالا حداکثر به نصف رقم سال گذشته برسد. در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۰۶ هزار تن تخممرغ صادر شد، اما برآورد ما این است که امسال حتی در بهترین حالت، صادرات از ۶۰ هزار تن فراتر نرود. این روند میتواند صنعت تخممرغ را با چالش جدی مواجه کند.
باید بپذیریم که امکان تداوم صادرات تخممرغ به شکل گذشته وجود ندارد
طلاکش در پاسخ به پرسشی درباره علل افت صادرات گفت: موضوع صرفا به مدیریت صادرات مربوط نمیشود. ما در بازارهای منطقه با تغییرات جدی مواجه شدهایم. سال گذشته حدود ۳۱ درصد صادرات تخممرغ ایران به قطر انجام میشد و تغییرات در روابط و شرایط منطقهای طبیعتا بر این بازارها اثرگذار بوده است. از سوی دیگر، کشورهایی مانند عراق و افغانستان با سرعت در حال حرکت به سمت خودکفایی هستند. حتی در برخی موارد، ما خودمان در ایجاد زیرساختهای مرغداری آنها مشارکت داشتهایم. البته اگر ما هم این کار را انجام نمیدادیم، کشورهای دیگر این سرمایهگذاری را انجام میدادند. باید بپذیریم که امکان تداوم صادرات تخممرغ به شکل گذشته وجود ندارد و لازم است مسیر صادرات را تغییر دهیم.
دبیرکل فدراسیون طیور کشور گفت: راهکار این است که به سمت صادرات فرآوردههای تخممرغ مانند پودر تخممرغ و تخممرغ مایع منجمد حرکت کنیم؛ محصولاتی که قابلیت صادرات به بازارهای دوردست با تقاضای اقتصادی مناسب را دارند.
با آزادسازی نرخ ارز، صادرات گوشت مرغ دیگر مزیتی ندارد
وی درباره وضعیت بازار گوشت مرغ نیز اظهار کرد: خرید حمایتی بهتنهایی کافی نیست. واقعیت این است که بسیاری از مرغداران به دلیل تسویهنشدن مطالبات سال گذشته از سوی شرکت پشتیبانی امور دام ، اعتماد کافی به این سازوکار ندارند. حتی اگر حجم تقاضای خرید حمایتی مناسب باشد، استقبال مرغداران از این موضوع همچنان محدود است.
دبیرکل فدراسیون طیور کشور ادامه داد: در حوزه صادرات گوشت مرغ، با آزادسازی نرخ ارز، مزیت رقابتی گذشته را از دست دادهایم. اگر قیمت گوشت مرغ را حدود ۲ تا ۲.۲ دلار در نظر بگیریم و آن را با نرخ ۱۵۲ هزار تومانی ارز مرکز مبادله محاسبه کنیم، مشخص میشود که قیمت تمامشده ما در سطحی قرار دارد که رقابت با کشورهایی مانند ترکیه و برزیل را دشوار میکند؛ کشورهایی که بازارهای منطقه را بهخوبی در اختیار گرفتهاند. شاید قیمت ما از رقبا بالاتر نباشد، اما قطعا مزیت قیمتی پایینتری هم نداریم و همین موضوع صادرات را دشوار کرده است.
طلاکش در پایان گفت: ایران ظرفیت صادرات سالانه دستکم ۳۰۰ هزار تن گوشت مرغ را دارد، اما به دلیل ضعف در بازارسازی و توسعه بازارهای هدف، تاکنون نتوانستهایم عملکرد موفقی در صادرات گوشت مرغ داشته باشیم.
